🔥 Metaflammacja. Być może najgroźniejszy pożar współczesnego człowieka… którego prawie nikt nie zauważa.
- Dr Ozimek
- Artykuł
Metaflammacja. Być może najgroźniejszy pożar współczesnego człowieka… którego prawie nikt nie zauważa.
Gdy pytamy pacjentów o stan zapalny, większość wyobraża sobie gorączkę.
Zaczerwienienie.
Obrzęk.
Ból.
Krótko mówiąc – klasyczną reakcję organizmu na uraz lub infekcję.
Tymczasem współczesna biologia coraz częściej zwraca uwagę na zupełnie inny rodzaj zapalenia.
Znacznie cichszy.
Znacznie mniej spektakularny.
I prawdopodobnie znacznie groźniejszy.
Nazywa się metaflammacja (metaflammation).
To przewlekły, ogólnoustrojowy stan zapalny o niewielkim nasileniu, napędzany nie przez bakterie czy wirusy, lecz przez… nadmiar energii i zaburzenia metaboliczne.
Paradoks XXI wieku polega na tym, że organizm reaguje stanem zapalnym nie tylko wtedy, gdy czegoś mu brakuje.
Coraz częściej reaguje również wtedy, gdy ma wszystkiego… za dużo.
Kiedy obfitość zaczyna przypominać zagrożenie.
Przez miliony lat ewolucji największym problemem człowieka był niedobór.
Brak pożywienia.
Brak światła.
Brak bezpieczeństwa.
Brak energii.
Nasza fizjologia została zaprojektowana właśnie do radzenia sobie z takim światem.
Tymczasem współczesność stworzyła sytuację, której ewolucja nigdy wcześniej nie znała.
Kalorie dostępne przez całą dobę.
Żywność ultraprzetworzona.
Przewlekły stres.
Siedzący tryb życia.
Niedobór snu.
Zaburzony rytm dobowy.
Przebodźcowanie.
Dysbioza jelitowa.
I organizm, który każdego dnia próbuje zrozumieć, dlaczego żyjemy tak, jakby zbliżało się jednocześnie święto, egzamin, wojna i sezon świątecznych promocji.
Metaflammacja – cichy alarm
W przeciwieństwie do ostrego zapalenia metaflammacja nie krzyczy.
Nie powoduje wysokiej gorączki.
Nie zmusza nas do pozostania w łóżku.
Działa znacznie subtelniej.
Utrzymuje układ odpornościowy w stanie nieustannej gotowości.
Powoli zwiększa produkcję cytokin prozapalnych, takich jak TNF-α czy IL-6.
Pogłębia insulinooporność.
Zmienia funkcjonowanie mitochondriów.
Wpływa na mózg.
Na naczynia.
Na wątrobę.
Na mięśnie.
Na tkankę tłuszczową.
To trochę tak, jakby w domu przez wiele lat tlił się niewielki pożar.
Płomienie są niewidoczne.
Dym ledwie zauważalny.
Ale konstrukcja budynku z każdym rokiem staje się coraz słabsza.
Psycho-neuro-endokryno-immunologia patrzy na to inaczej
W klasycznej medycynie często dzielimy organizm na układy.
Układ nerwowy.
Hormonalny.
Odpornościowy.
Metaboliczny.
Każdy ma swoją specjalizację.
Swojego lekarza.
Swoje wytyczne.
Psycho-neuro-endokryno-immunologia proponuje spojrzenie nieco bardziej… biologiczne.
Bo organizm nie zna granic między specjalizacjami.
Mózg rozmawia z układem odpornościowym.
Hormony wpływają na mikrobiotę.
Jelita komunikują się z mózgiem.
Tkanka tłuszczowa wydziela cytokiny.
Mitochondria wpływają na odporność.
A metaflammacja staje się wspólnym językiem, którym wszystkie te układy zaczynają ze sobą rozmawiać.
Choroby nie pojawiają się znikąd
Coraz więcej badań wiąże przewlekły stan zapalny o niskim nasileniu z rozwojem:
• otyłości,
• insulinooporności,
• cukrzycy typu 2,
• zespołu metabolicznego,
• miażdżycy,
• chorób sercowo-naczyniowych,
• niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby,
• a także części chorób neurodegeneracyjnych.
Oczywiście metaflammacja nie jest jedyną przyczyną tych schorzeń.
Biologia niemal nigdy nie jest aż tak prosta.
Ale coraz więcej wskazuje na to, że stanowi jeden z najważniejszych mechanizmów łączących współczesny styl życia z przewlekłą chorobą.
Największy paradoks naszych czasów
Żyjemy najdłużej w historii.
Mamy najlepszą diagnostykę.
Najlepsze leki.
Najwięcej specjalistów.
A jednocześnie liczba chorób metabolicznych rośnie praktycznie na całym świecie.
To trochę tak, jakbyśmy z roku na rok coraz lepiej gasili pożary, ale jednocześnie dokładali drewna do kominka.
Trochę filozofii na koniec
Organizm nie odróżnia reklamy od rzeczywistości.
Nie wie, że baton proteinowy jest reklamowany jako „fit”.
Nie rozumie sloganów.
Nie interesują go modne diety.
Nie ogląda influencerów.
Reaguje wyłącznie na sygnały biologiczne.
Na ilość snu.
Na jakość jedzenia.
Na ruch.
Na światło.
Na relacje społeczne.
Na stres.
Na mikrobiotę.
Być może właśnie dlatego metaflammacja jest jednym z najważniejszych pojęć współczesnej medycyny.
Bo przypomina nam coś, o czym łatwo zapomnieć.
Najgroźniejsze pożary bardzo często nie wybuchają nagle.
Zaczynają się od niewielkiego, prawie niewidocznego żaru.
I dokładnie tak samo rozwija się wiele chorób cywilizacyjnych.
Po cichu.
Przez lata.
Aż pewnego dnia organizm przestaje mieć siłę udawać, że wszystko jest w porządku.
📚 Bibliografia (APA 7)
1. Hotamisligil, Gökhan S. (2006). Inflammation and metabolic disorders. Nature, 444(7121), 860–867.
2. Gregor, Mariusz F., & Hotamisligil, Gökhan S.. (2011). Inflammatory mechanisms in obesity. Annual Review of Immunology, 29, 415–445.
3. Medzhitov, Ruslan. (2008). Origin and physiological roles of inflammation. Nature, 454(7203), 428–435.
4. Hotamisligil, Gökhan S.. (2017). Foundations of immunometabolism. Immunity, 47(3), 406–420.
5. Saltiel, Alan R., & Olefsky, Jerrold M.. (2017). Inflammatory mechanisms linking obesity and metabolic disease. Journal of Clinical Investigation, 127(1), 1–4.
6. Lumeng, Carey N., & Saltiel, Alan R.. (2011). Inflammatory links between obesity and metabolic disease. Journal of Clinical Investigation, 121(6), 2111–2117.
7. Donath, Marc Y., & Shoelson, Steven E.. (2011). Type 2 diabetes as an inflammatory disease. Nature Reviews Immunology, 11(2), 98–107.
8. Shoelson, Steven E., et al. (2006). Inflammation and insulin resistance. Journal of Clinical Investigation, 116(7), 1793–1801.
9. Libby, Peter. (2021). The changing landscape of atherosclerosis. Nature, 592, 524–533.
10. Furman, David, et al. (2019). Chronic inflammation in the etiology of disease across the life span. Nature Medicine, 25(12), 1822–1832.
11. Cannon, W. B. (1932). The Wisdom of the Body. W. W. Norton.
12. McEwen, B. S. (1998). Protective and damaging effects of stress mediators. New England Journal of Medicine, 338, 171–179.
13. McEwen, B. S., & Wingfield, J. C. (2010). Hormones and Behavior, 57, 105–111.
14. Sterling, P. (2012). Physiology & Behavior, 106, 5–15.
15. Sterling, P., & Eyer, J. (1988). Handbook of Life Stress, Cognition and Health. Wiley.
16. Dantzer, R., et al. (2008). Nature Reviews Neuroscience, 9, 46–56.
17. Miller, A. H., et al. (2009). Biological Psychiatry, 65, 732–741.
18. Tracey, K. J. (2002). Nature, 420, 853–859.
19. Tilg, H., & Moschen, A. R. (2008). Nature Reviews Immunology, 8, 772–783.
20. Cani, P. D., et al. (2007). Diabetes, 56, 1761–1772.
21. Tremaroli, V., & Bäckhed, F. (2012). Nature, 489, 242–249.
22. Kau, A. L., et al. (2011). Nature, 474, 327–336.
23. Scheiermann, C., et al. (2013). Nature Reviews Immunology, 13, 190–198.
24. Leproult, R., & Van Cauter, E. (2010). Endocrine Development, 17, 11–21.
25. Sapolsky, R. M. (2004). Why Zebras Don’t Get Ulcers (3rd ed.). Holt.
26. Pruimboom, L. (2023). PNI Clinical Course Materials. PNI Europe.
27. García-Cancela, J., Navarro-Ledesma, S., Conde-Vázquez, O., & Pruimboom, L. (2025). Neuroinflammation, metabolic dysfunction and chronic disease. Medical Hypotheses.
28. Kotas, M. E., & Medzhitov, R. (2015). Cell, 160, 816–827.
29. O’Neill, L. A. J., et al. (2016). Immunometabolism of inflammation. Nature Reviews Immunology, 16, 553–565.
30. Hotamisligil, G. S. (2006). Inflammation and endoplasmic reticulum stress in obesity. International Journal of Obesity, 30(Suppl. 1), S52–S54.